|
AKI
YERUSHALAYIM #85
KUENTOS I KONSEJIKAS
LA KUADRADA DE KUMRU
(AY 77 – 2005)
de “Sipurey Sefarad”
Ishak Moscona
Azaria kitava su mehiya vendiendo menudensias por los kazales. Este ufisio era atado kon mil maneras de perikolos i es por esto ke tornando a la sivdad no faltava de dizir en el kal la beraha del “Hagomel” porke el Dio lo guadro de ora mala i pudo tornar sano i salvo a su kaza.
Ma lo ke no pasa por la kavesa del ombre!
Un dia, pasando en kavayo por una shara le salen enfrente dos brigantes kon kuchiyos en mano i le komandan ke abashe del kavayo i ke les entrege las paras ke yevava kon si.
Azaria kedo komo entontesido. Al momento komo un relampago le paso por el tino ke aparte de las paras se le va ir i el kavayo i puede ser ke los brigantes lo matan por espanto no sea ke los entrege mas tadre a la bilidiye. Azaria arekojo todas sus fuersas, le dio dos mushtadas al kavayo i rogando al Dio por ke lo salve aprometio ke por el nes va vender el kavayo i las paras las va dar al gabay del kal para ke aremedie kon eyas a proves i menesterozos.
El Dio sintio su orasion i aun kon muncho sar, Azaria salvo de mano de los brigantes i torno a su kaza sano i saludozo.
Pasaron dias. El penserio por el neder ke izo delantre del ken no se puede mentar en un momento de grande apreto no lo estava deshando repozar. Pensava i arepensava komo azer: si vende el kavayo i le da las paras al gabay va kedar i sin las paras i sin el kavayo ke le era tan de menester en su echo. A la fin dechizo de akonsejarse kon Kumru, su mujer. Kumru era mujer muy biva i le kuadrava muncho. Eya le disho:
- Lo ke se va afortunando tanto, bre, buen djidio! El Dio es piadozo i por seguro no kerla tomarmos el pan de la boka. Si es verdad ke aprometio de vender el kavayo, es verdad tambien ke no disho por kuanto lo va dar. Por esto, ke tome endjuntos kon el kavayo i el gayo ke tenemos en kaza i ke salga al pazar por venderlos. Por el kavayo tiene ke demandar tres groshes i por el gayo – tres mil. Ansina, hem va reinchir la prometa ke dio al Dio, hem no va vinir en grado de deshar la famiya a pan por puertas!
Azaria tomo el konsejo de su mujer i se fue al pazar. Se le aserka un mushteri i le demanda kuanto kere por el kavayo.
Tres groshes, le responde Azaria.
- No te burles, yo so mushteri seriozo – le dize este – Si keres vender el kavayo demandame un presio razonable.
- Ya esto viendo ke echates ojo al kavayo i te lo vo vender kon plazer, ama ke sepas ke el kavayo i el gayo kaminan endjuntos. El kavayo lo vendo por tres groshes i el gayo por tres mil i si tienes konto tomalos.
El mushteri ke tenia menester de un buen kavayo no le importo de merkar i el gayo tambien. Kito la bolsa i le konto 3003 groshes. I es ansi ke grasias a la buena kuadrada de Kumru, Azaria reincho su neder. Los tres groshes se los dio al gabay; kon 2900 groshes merko otro kavayo i kon el kusur de las paras, una ermoza eskurta de kadife para la hahama de su mujer.
EL BAS KON EL ERMINI
(AY 55 - 1997)
Kontado por David Chikurel.
Del livro "Kuentos del Folklor de la Famiya Djudeo-espanyola"
de Matilda Koen Sarano
Avia en Izmir un bogachadji djudio ke vendia en la kaleja, kon una tavla, bogachas i guevos haminados. I avia un ermini ke se burlava del bogachadji, se dakiliava kon el i le dizia: "Tu sos bovo! Tu no saves azer kuento!"
Un dia el buen djudio s'inyervo i le disho: "Yo se mas intelijente de ti i te lo vo provar!". Yamo por shaetes a dos personas de la kaleja i les disho: "Yo meto bas ke lo ke va azer yo kon ojos serrados, el ermini no lo va poder azer kon ojos aviertos." Le disho al ermini: "Kita paras! Yo esto kitando sinko liras i tu da sinko liras. El shaet va detener las paras."
El ermeni acheto, kito sinko liras i se las dio a uno de los shaetes.
El djudio tomo la pimintera ke tenia sovre la tavla, serro los ojos i se arrego toda la pimienta sovre los ojos serrados. Despues se alimpio los ojos serrados kon un trapo i le disho al ermini: "Agora es la sira tuya de azer la mizma koza los ojos aviertos."
DJOHA I EL ESPEJO
(AY 78 - 2005)
Kontado por Matilda Koen-Sarano
Djoha bivia en un kazal pidrido i era un poko atrazado. Un dia abasho a la sivdad para merkar algunas kozas ke tinia demenester. En kaminando por la kaleja vido en la vitrina de una butika un espejo. Se aserko i se miro, ma sikomo no avia visto nunka espejos en su vida, disho:
''Mira este ombre... Ken sera? Asemeja a mi padre... "
Entro a la butika i demando: "Kualo es esto, aya en la vitrina?"
Le disho el patron de la butika: "Un espejo!"
Le disho Djoha: ''Lo puedo merkar?"
Le disho el patron de la butika: "Siguro!" i viendolo tan atrazado, se lo vendio a un presio muy karo.
Djoha merko el espejo, se lo yevo a kaza i sin azerlo ver a dingunos, lo yevo derechamente a la musandara. I kada dia, kuando tornava del lavoro, tomava un chayiziko, suvia ariva i se metia delantre del espejo, azia karas i kedava embelekado ay por oras.
La mujer, viendo esto un dia, dos, tres… se ensospecho i disho: "Kualo estara aziendo aya mi marido kada tadre? Ire a ver!"
Aspero ke el marido no estuviera en kaza i suvio ariva. Ma sikomo ni eya no avia visto nunka espejos en su vida, se miro i disho kon ravia: "Ah, ya entendi!"
Kuando el marido torno a kaza a la tadre, lo aferro por la yaka i le disho:"A, ijo d'un mamzer! Tienes aki una mujer k'es una ermoza donzea i estas indo a akel isierko ke tienes ay ariva?!"
Kuando Djoha i su mujer empesaron a pelearsen i a aharvarsen, los vizinos, sintiendo esta toda barana, yamaron a la polisia.
Arivo un polis i la mujer de Djoha le amostro el espejo, ma sikomo ni el no avia visto nunka espejos en su vida, kuando se vido al espejo disho: "Ma... si ya tiniash polis, deke me yamatesh a mi?!"
Se fue el polis, i la mujer de Djoha tomo el espejo i korrio ande la madre.
Le disho: "Mama! Mi marido tiene una namorada!... Kualo ke aga yo?"
Le disho la madre: ''Dame, vere!"
Tomo el espejo, se miro i le disho a la ija: ''No te sikilees, ija mia! De una mujer semejante no tienes ke espantarte tu!"
Refranes de Djoha
Djoha espartio para si lo mas
A Djoha le disheron de amokarse se kito la nariz
Djoha se fue al banyo topo de kontar un anyo
Djoha antes de kazar merko la kuna |
Volver
|