|
AKI
YERUSHALAYIM #83
PEDRIMOS A DAVID SIMAN:
Amigo Kerido i Luchador por la Lengua Sefaradi
Rachel Amado Bortnick
David Siman se despartio de la vida el 17 Febrero, 2008 en Florida, a la edad de 77 anyos. Ke difisil ke es dainda prononsar estos biervos! Todos los ke lo konosimos mos topamos en estado de no poder eksprimir muestra tristeza.
Algunos de Estambol se van akodrar ke David, djuntos kon su ija Gabrielle, estava en mi grupo de vijita a Turkia en 1996, kuando vinimos a la ofisina del Şalom, i tuvimos ayi un enkontro. Si me akodro bien, Tilda Levi, Izzet Bana, Jak Kori, i otros ke estavan ayi se maraviyaron de sintirlo a David, un djudio-amerikano de famiya ashkenazi, avlar el djudeo-espanyol mijor de munchos sefaradis.
David era una persona ekstraordinaria. El avia estudiado el espanyol en la universidad en New York. Kuando se namoro i se kazo kon una mujer sefaradi, Susan Eliakim (de b.m.), su esfuegra, ke era de Luleburgaz en Turkia, vino a bivir kon eyos. David la kijo muncho bien a la esfuegra, i saviendo ke eya no avlava en Inglez, el se ambezo a avlar ladino. No solo esto, el kedo enamorado de la kultura sefaradi tambien, la adopto komo la suya, i lucho siempre a darla a konoser a otros. En 1994 David ampeso klasa de Ladino en Palm Beach, Florida. Fue prezidente de la Federasion Sefaradi de Palm Beach County, i establesio i edito su bulten, “Ke Haber?” ande kada artikolo era en dos linguas, ingles i ladino.
El izo muncho bueno siempre "detras de la shena", sin hadras i baranas. Pokos saven, por exemplo, ke el establesio una bolsa de estudios a la memoria de su mujer, para estudiantes de la istoria i kultura sefaradi. El tomo debasho sus alas a un mansevo espanyol, Salvador Santa Puche, ke azia sus estudios i envestigasiones en la literatura i istoria sefaradi. David fue el kolaborador i apoyador de la “Foundation for the Advancement of Sephardic Studies and Culture” (www.sephardicstudies.org). El me enkorajo a mi a formar el grupo de Ladinokomunita en 1999, se enrejistro pishin komo miembro, i se izo uno de los moderadores. Malorozamente su salud no le permetio ke kontinue kon munchas kozas, en los kavos dos anyos.
Kuando murio, munchos mandaron mesajes de tristeza i rekuerdos a Ladinokomunita. Ma para darvos a mijor konoser a esta persona kerida ke pedrimos, no puedo azer mijor ke kopiarvos aki el mesaje ke mos mando el profesor David Fintz Altabe, ke mos biva munchos anyos, el mezmo un luminario de la kultura sefaradi, autor i poeta.
Me dio muncha pena meldar ke muestro amigo David Siman mos desho la buena vida. Ya se ke en los ultimos anyos estava sufriendo.
El Dio le trusho su deskanso i ke le de mijor vida en ganeden.
Lo konosi bien kuando yo estava morando en Miami. En efekto, fue el ke me izo ir a Miami. Te lo espliko.
David estudio espanyol en la Universidad de New York i fue ayi ke konosio a la kon ken se kazo. Despues del servisio militar, el empeso a lavorar en la kompania farmaseutika Merck i yego a ser direktor de la distribusion de sus produktos en el mundo entero. Al retirarse de la kompania se fue a bivir en Florida i se izo muy aktivo en la Federasion Sefaradi de Palm Beach, publikando su revista “Ke Haber”.
Tanto amante del ladino era ke se prezento a la Universidad de Miami a dar klasas de ladino sin paga. Despues de dos o tres anyos de esto, kuando la universidad estava pronta a ofreser kursos akreditados en ladino, me rekomendo a mi komo profesor para dar estos kursos. Rekodro kuando vijiti su klasa i lo vidi dar la lision. Su manera de ensenyar era ekstraordinario, komo si uviera pasado toda su vida en esta profesion.
Ma su kontribusion al sefaradizmo no se limitava solo al ladino.
Komo miembro aktivo de la American Sephardic Federation, Miami
Chapter, vijitava a las eskolas djudias para enkorajarlas a inkluyir materia sefaradi en sus kurikulum. Kaji 50% de los elevos de estas eskolas djudiyas son sefaradis, ma no se estavan embezando nada de sus erensia sefaradi. Enkorajo a hahamim sefaradis a ir a estas eskolas para ke la tefila se iziera segun el rito muestro. Avlo kon la direktora de istoria i la enkorajo a inkluir istoria sefaradi en los livros ke los elevos tenian ke meldar.
Mas ferviente promotor del sefardizmo no uvo. Su ida va a ser una grande piedrita para muestro puevlo.
Ke su alma repoze en paz.
David F. Altab
Volver |