LA PAJINA DJUDEO-ESPANYOLA
AKI YERUSHALAYIM
Revista Kulturala Djudeo-espanyola

PAJINA DE ENTRADA

AUTORIDAD NASIONALA DEL LADINO

SEFARAD

INSTITUTO MAALE ADUMIM

AKI YERUSHALAYIM

ULTIMO NUMERO

TODOS LOS NUMEROS

LIBRERIA SEFARAD

PERIODIKOS

ASOSIASIONES I ORGANIZASIONES

JENEALOJIA SEFARADI

AKI YERUSHALAYIM #79

LA DULSE
Gad Nassi

   A traverso la istoria, munchas kreensias paganas konsideraron el tiempo en tanto ke un proseso sikliko. En este konteksto, la kondision i la suerte de la umanidad fueron atadas a periodos spesifikos del kalendario. Siertos dias o periodos de sinyifikansa sakra fueron selebrados kon uzos i rituales partikulares.

   En el folklor djudio tambien ay kreensias superstisiozas en atadijo kon los periodos de los ekinoksos i de los solstisios, onde los dias son los mas kurtos i los mas largos del anyo. Ay, entre otras, un mito ke ya desparesio de la memoria kolektiva, ma ke sus vestijos fueron konservados en la kreensia, ke en estos periodos, konosidos komo Tekufot, la agua era kontaminada por una sangre danyoza, i era defendido de beverla.

   Tekufa - Tekufot en plural - ke es un biervo ebreo, sinyifika literalmente "periodo" o "sezon", i al mizmo tiempo, "ekinokso" o "solstisio" (ver figura).

   Una vieja leyenda ke su publikasion aparesio en el siglo XII en un livro liturjiko, Mahzor Vitry, konekta esta kreensia a los sigientes evenimientos biblikos:

   El Dio troko las aguas de Ayifto en sangre en el ekinokso de la primavera, i de akel dia endelantre, sangre es depozada en las aguas; la mizma koza akontesio en el solstisio del enverano, kuando Moshe aharvo al pinyasko i eskurio sangre de ayi; en el ekinokso del otonio; kuando Avraam se aparejo a sakrifikar a Yitshak, sangre aparesio en su kuchiyo; i en el solstisio del invierno, kuando Yiftah sakrifiko a su ija, para kumplir su prometa al Dio, la sangre de su ija se mesklo a las aguas.

   Las otoridades relijiozas aklaradas konsideravan las kreensias sovre Tekufot en tanto ke vestijios del paganismo, las denonsiaron i aprovaron de eliminarlas; ma estos esforsos no reusheron, i en fakto, la kreensia sovre el danyo ke podria ser kavzado si se bevia agua arekojida a media noche durante las Tekufot, kontinuo a persistir en el folklor djudio fina los dias resientes.

   A este sujeto atira muestra atansion un uzo reportado por Galante, i ke avia existido entre los djudios de Izmir, la sivdad ande nasio Sabetay Sevi. Este uzo en atadijo kon el ekinokso de la primavera, del kual se akodran i los djudios ke bivian serka de Izmir, es konosido en tanto ke la Dulse.

   Asigun Galante, el puevlo se kreia ke durante el ekinokso de la primavera avia un "kambio de guardia" de los andjelos ke guadravan las aguas terrestras - o del Paradiso, i ke en este momento, el guerko profitava de sus absensia para entosegarlas. Pormo de esto, kalia abstenerse de bever agua en este momento presizo.

   Empesando de la meatad del siglo XVI la fiesta de Nevruz, una fiesta pagana milenaria muy populara en las eterodoksias mistikas, i bien establisida entre los puevlos biviendo en los teritorios rurales del viejo Imperio Otomano, empeso i kontinua ainda a ser selebrada kon grande pompa en Manisa, sivdad vizina de Izmir, ande bivia una notable komunitad djudia. Durante su selebrasion se distribuye una goma dulse konosida en tante ke Mesir Madjunu (Goma de Festividad).

   El uzo del termino la Dulse, indikando el momento danyozo en Tekufot, durante el ekinokso de la primavera, existio unikamente entre los djudios de Izmir i de su vizindad - i a la vista, la sola razon del nombre kon el kual era konosido este uzo es djustamente esta goma dulse.

   Kalendario djudio reprezentando los Ekinoksos i los Solstisios, konosidos en tanto ke "Tekufot". Del livro Seder Berahot - Orden de las Bendisiones i las Okaziones en ke se Deven Dizir. Imprimido en ebreo i portugez para ensenyar el djudaizmo a los konversos. Editado por Isaac de Mattatias Aboab. Tresladado por Binyamin Senior. Imprimido en la imprimeria Albert Magnus, Amsterdam 1686.

 

 

 

(*) Parte de la konferensia prezentada en Fifteenth Annual Conference of the Society for Crypto-Judaic Studies, Miami Beach, Florida, August 7-9, 2005, en el Primer Enkontro Istoriko - Kultural Ispaniko - Turko - Sefaradi, Ankara, 28-30 Noviembre, 2005, i en el Instituto Cervantes Tel Aviv, 20 Desiembre, 2005.

Volver