AKI
YERUSHALAYIM #75- Djulio 2004
DONNA
GRASIA NASI:
"LA SINYORA" DE ESTAMBOL
Una
de las mas interesantes i importantes figuras en la istoria de los
djudios de Turkia es Donna Grasia Nasi, esta mujer ke por su rikeza,
su saviduria i su enfluensa, yego a una tala fama ke los djudios
de su tiempo la yamavan simplemente "La Sinyora".
Donna Grasia nasio en Portugal, en los primeros anyos del siglo
XVI, en una famiya de marranos, de djudios ke avian fuyido de la
Inkizision de Espanya ma aun kon esto, avian sido ovligados de konvertirsen
al kristianizmo todo en manteniendo en sekreto sus fe en la relijion
djudia.
Donna Grasia ke era muy rika se fue de Espanya a Beljika i de ayi
paso a Italia ; en 1553 sovre la invitasion del sultan turko Süleyman
el Manyifiko, yego a Estanbol onde se instalo en un grande i ermozo
palasio en la uria del Bosfor.
Eya dezvelopo muy buenas relasiones kon el Sultan i aprovecho su
influensa para ayudar a los djudios no solo en Turkia sino ke en
otros paizes tambien, segun se puede ver por enshemplo, de su aksion
kontra la sivdad de Ancona, en Italia.
Esta era una sivdad onde, en la primera metad del siglo XVI, se
avia dezvelopado una komunidad djudia rika i efloresiente. Una buena
parte de los djudios de esta sivdad avian yegado sovre la invitasion
del Papa Paolo III, i avian ayudado a dezvelopar las relasiones
komersialas kon paizes ajenos, aziendo de Ancona uno de los prinsipales
portos italianos en el Mar Adriatiko.
Ma la situasion troko en 1555, kuando yego al poder el Papa Paolo
IV, ke kito leyes antisemitikas, ovligando a los djudios de Ancona
a bivir en un geto i limito sus aktividades komersiales. La situasion
se deterioro ainda mas, kuando 51 Djudios fueron arrestados komo
marranos, "krimen" por el kual, en akeyos dias, la pena
era de ser kemado bivo.
Al yegarle las primeras novedades sovre este dezvelopamiento, Donna
Grasia se adreso immediatamente al Sultan Süleyman el Manyifiko
demandandole de intervenir. I en efekto, el Sultan embio al Papa
una letra akavidando, en terminos muy serios i duros, ke si los
djudios de Ancona no seran liberados, el responderia tomando mizuras
kontra los kristianos en su imperio.
Esta letra tuvo un rezultado immediato i el Papa ordeno de liberar
a los djudios de Ancona. Ma el orden yego solo despues ke 25 de
los Djudios aprezados ya avian sido matados en medio de las flamas,
lo ke kavzo un grande estremesimiento en el mundo djudio.
En reaksion a este akto salvaje de las otoridades de Ancona, Donna
Grasia yamo a los komersantes djudios del mundo entero a boykotar
al porto de esta sivdad i embiar sus merkansias al porto de Pizarro.
Este boykot ke fue en realidad el primer akto politiko de su djenero
en la istoria de la Diaspora, kaje ke reusho; ma en fin de kuento
el duvo ser anulado en segito a la presion de los djudios de Ancona
djustamente, algunos de entre los kualos se espantaron ke el Papa
tome mizuras de reprezalia kontra eyos.
Ma mizmo si no reusho, este boykot fue eskrito en la istoria komo
el primer kavzo en el kual los djudios aprovaron de emplear sus
fuersa ekonomika para luchar kontra sus persekutores, la primera
vez en la kuala fue solevantada la posibilidad ke los djudios tomen
mizuras al nivel internasional para salvar a sus ermanos.
De este punto de vista se puede dizir ke Donna Grasia fue la prekursora
de la lucha ke es echa oy dia para ayudar a los djudios ke estan
en apreto en diversas partes del mundo.
Volver
|